Od wielu lat kredyty indeksowane lub denominowane do franka szwajcarskiego stanowią jeden z bardziej złożonych i problematycznych obszarów polskiego rynku kredytowego. Wyzwania procesowe, długie postępowania sądowe i niepewność co do rozstrzygnięć sprawiają, że kredytobiorcy wciąż szukają klarownych rozwiązań. Dziś jesteśmy bliżej niż kiedykolwiek wejścia w życie tzw. ustawy frankowej, a więc czas rozważyć: co faktycznie przewiduje projekt, jakie korzyści i zagrożenia dla osób zadłużonych w CHF oraz jak przygotować się w praktyce.
Co zakłada projekt ustawy?
Zgodnie z przyjętym przez Radę Ministrów projektem ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytowych denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego (CHF):
· zastosowanie obejmie sprawy pomiędzy konsumentami a bankami, dotyczące kredytów i pożyczek indeksowanych lub denominowanych do CHF oraz umów przekształconych aneksami w kredyty waloryzowane do CHF,
· projekt przewiduje mechanizmy przyspieszenia postępowań — m.in. prowadzenie posiedzeń niejawnych, składanie zeznań na piśmie, przesłuchania zdalne, nawet mimo sprzeciwu stron,
· automatyczne zabezpieczenie roszczeń konsumentów – z chwilą doręczenia odpisu pozwu bankowi: wstrzymanie obowiązku spłaty rat kredytu, zakaz wpisów kredytobiorcy do rejestrów dłużników z tytułu tych rat, a także objęcie przepisami spraw wszczętych przed wejściem ustawy,
· rozliczenia wzajemnych roszczeń stron – możliwość potrącenia wierzytelności banku wobec konsumenta w ramach tego samego postępowania oraz zachęty do polubownego zakończenia sporu,
· projekt nie obejmuje kredytów denominowanych lub indeksowanych do walut innych niż CHF (np. euro, dolar).
Jak wygląda stan prac i szanse wejścia ustawy w życie?
Choć projekt został już przyjęty przez Radę Ministrów, nadal trwa proces legislacyjny, a pierwsze czytanie odbyło się w Sejmie w październiku. W naszej ocenie, wejście w życie ustawy w 2025 r. jest jednak mało realne. Zwraca uwagę krytyka: m.in. stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, który w opinii do projektu wskazuje na wątpliwości konstytucyjne oraz potrzebę dopracowania zapisów. Projekt mimo że zawiera wiele rozwiązań korzystnych dla konsumentów (jak automatyczne wstrzymanie rat), to także ma elementy budzące obawy (mechanizm potrącenia czy ograniczenia ochrony dla kredytów innych niż CHF).
Czy projekt jest korzystny dla kredytobiorców frankowych?
Korzyści:
· Możliwość natychmiastowego wstrzymania spłaty rat od momentu wniesienia pozwu – to istotna poprawa realnej ochrony konsumenta.
· Szybsze procedury sądowe – mniej formalności, więcej orzeczeń w krótszym czasie.
· Zastosowanie przepisów również do spraw już toczących się – co oznacza, że osoby, które już pozwały bank będą związane ustawą.
Zagrożenia i ograniczenia:
· Brak objęcia ustawą kredytów walutowych innych niż CHF – posiadacze kredytów w euro czy dolarach pozostają poza projektowaną regulacją.
· Mechanizm potrącenia – bank będzie mógł odliczyć swoje wierzytelności wobec konsumenta, co może ograniczyć kwotę, którą konsument odzyska w efekcie wygranej.
· Aktualny projekt nie przewiduje zasady natychmiastowej wykonalności wyroków I instancji (zmiany w toku prac) – co może opóźnić odzyskanie środków.
· W praktyce – jeśli przepisy weszłyby w życie w aktualnym brzmieniu – wiele będzie zależało od interpretacji sądów – sędziowie nadal będą mieli pewien margines swobody, co nadal kreuje ryzyko dla kredytobiorców.
Co robić teraz jako kredytobiorca?
1. Nie zwlekaj – choć ustawa może wejść w życie, prace nad nią nadal są w toku. Podjęcie działań dziś może być korzystniejsze niż oczekiwanie na to co przyniesie ustawa frankowa.
2. Działaj. Zbierz dokumenty – umowa kredytowa, harmonogram spłat, aneksy do umowy, zaświadczenie z banku o dotychczasowych spłatach. To wszystko jest potrzebne, aby skutecznie pozwać bank.
3. Rzetelna ocena prawna umowy – ocena przez doświadczonego prawnika czy Twoja umowa kredytowa jest nieważna i jakie są szanse na odzyskanie wpłaconych środków.
4. Zgłoś swoje roszczenie do banku lub złóż pozew – działaj, wezwij bank do zapłaty lub złóż pozew wraz z wnioskiem o zabezpieczenie w postaci wstrzymania płatności rat. Im szybciej to zrobisz, tym szybciej zapadną decyzje w Twojej sprawie.
5. Monitoruj prace legislacyjne nas ustawą frankową – wiedza na temat aktualnego stanu wdrożenia ustawy frankowej pozwoli podejmować korzystne decyzje w postępowaniu sądowym.
6. Opracuj ze swoim prawnikiem strategię działania przed sądem – w obecnym stanie przejściowym ważna jest ocena: czy lepiej poczekać na ustawę, czy działać już dziś (np. unieważnienie umowy).
Projekt „ustawy frankowej” stanowi znaczący krok w kierunku poprawy sytuacji kredytobiorców mających kredyty denominowane lub indeksowane do CHF. Zawiera wiele mechanizmów w teorii upraszczających i przyspieszających postępowanie oraz wzmacniających ochronę konsumentów. Jednak nie jest to rozwiązanie pozbawione ryzyka – ograniczony zakres walutowy, mechanizm potrącenia czy zależność od interpretacji sądów sprawiają, że sytuacja wymaga świadomego i strategicznego podejścia.
Jako kancelaria specjalizująca się w dochodzeniu roszczeń z kredytów walutowych i w obszarze WIBOR – jesteśmy gotowi wspierać Cię w ocenie umowy, przygotowaniu pozwu, monitorowaniu prac legislacyjnych oraz doprowadzeniu sprawy do pomyślnego zakończenia. Jak dotąd mamy 100% skuteczności w sprawach frankowych, a działamy w tym zakresie od 2016 roku.
Jeśli jesteś kredytobiorcą kredytu we frankach lub masz pytania dotyczące strategii w Twojej sprawie – skontaktuj się z nami. Czas działać świadomie.
