15 czerwca 2023 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał długo oczekiwany wyrok w sprawie C-520/21, który dotyczył tysięcy osób posiadających kredyty hipoteczne powiązane z frankiem szwajcarskim. Sprawa rozstrzygała jedną z kluczowych kwestii w procesach frankowych – czy po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej bank może domagać się od konsumenta wynagrodzenia za korzystanie z kapitału.
Co orzekł Trybunał?
TSUE jednoznacznie stanął po stronie konsumentów, stwierdzając, że bankowi nie przysługuje żadne dodatkowe wynagrodzenie, odsetki ani inne korzyści z tytułu korzystania przez kredytobiorcę z wypłaconego kapitału, jeśli umowa zostanie uznana za nieważną z powodu nieuczciwych klauzul.
Trybunał uznał, że przyznanie bankowi takiego prawa byłoby sprzeczne z celem dyrektywy 93/13/EWG, która ma chronić konsumentów przed nieuczciwymi warunkami w umowach. W praktyce oznacza to, że bank ponosi konsekwencje stosowania nieuczciwych postanowień i nie może czerpać z tego żadnych dodatkowych korzyści.
Co z roszczeniami banków?
Banki przez lata próbowały przedstawiać swoje roszczenia jako formę „uczciwego rozliczenia” – argumentując, że skoro konsument zachowuje środki przez kilka lub kilkanaście lat, to bank powinien otrzymać rekompensatę.
TSUE jednak jasno wskazał, że takie roszczenia nie znajdują podstaw w prawie unijnym.
Oznacza to, że po unieważnieniu umowy:
- kredytobiorca ma prawo żądać zwrotu wszystkich wpłaconych rat,
- bank może domagać się jedynie zwrotu nominalnej kwoty kapitału (bez odsetek, bez „wynagrodzenia” za korzystanie z pieniędzy).
Czy frankowicze mogą żądać czegoś więcej?
Trybunał nie wykluczył, że to kredytobiorca może ewentualnie dochodzić od banku odszkodowania lub wynagrodzenia za to, że bank przez lata korzystał z jego pieniędzy lub że kredytobiorca poniósł szkody (np. koszty postępowania, stres, utrata zdolności kredytowej).
To oznacza, że drzwi dla dalszych roszczeń konsumentów pozostają otwarte.
Znaczenie wyroku TSUE C-520/21 dla polskich sądów
Polskie sądy od wyroku z czerwca 2023 r. zaczęły jeszcze bardziej konsekwentnie unieważniać umowy frankowe, a argument o „wynagrodzeniu za kapitał” banków przestał być traktowany poważnie.
W praktyce wyrok C-520/21:
- usunął ostatni argument obrony banków,
- przyspieszył postępowania sądowe,
- zwiększył liczbę korzystnych wyroków dla kredytobiorców.
Co powinien zrobić kredytobiorca po wyroku TSUE?
Jeżeli posiadasz kredyt indeksowany lub denominowany do CHF, EUR lub innej waluty obcej, to teraz jest najbezpieczniejszy moment, by pozwać bank.
Wyrok TSUE z 2023 r. stworzył solidną podstawę, by żądać unieważnienia umowy i odzyskania nadpłat.
Warto przed złożeniem pozwu:
- przeanalizować umowę – sprawdzić klauzule waloryzacyjne i zapisy dotyczące przeliczeń,
- uzyskać opinię prawną – nasza kancelaria przygotowuje bezpłatną analizę umowy kredytu,
- rozważyć pozew indywidualny – daje większe szanse na szybkie rozstrzygnięcie i pełne odzyskanie środków.
Podsumowanie
Wyrok TSUE C-520/21 z 15 czerwca 2023 r. to historyczne orzeczenie, które potwierdziło, że to banki ponoszą konsekwencje stosowania nieuczciwych umów, a nie konsumenci.
Frankowicze zyskali ostateczne potwierdzenie, że nie tylko mogą unieważnić swoją umowę, ale również nie muszą płacić bankowi nic ponad to, co faktycznie otrzymali.
To przełom, który zmienił krajobraz sporów frankowych w Polsce i otworzył drogę do tysięcy korzystnych wyroków dla konsumentów.
