Rozprawa zdalna w sądzie cywilnym – jak przebiega i jak się przygotować?

Rozprawy zdalne wprowadzono do polskich sądów jako rozwiązanie tymczasowe w czasie pandemii. Od 14 marca 2024 r. – na mocy nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego z 7 lipca 2023 r. – posiedzenia zdalne stały się stałym elementem procedury cywilnej. Dla stron oznacza to realną możliwość udziału w postępowaniu bez wychodzenia z domu lub kancelarii. Oto jak to działa w praktyce.

Czym jest posiedzenie zdalne?

Posiedzenie zdalne – potocznie „rozprawa zdalna” – to posiedzenie jawne przeprowadzane przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających udział na odległość (art. 151 § 2 KPC). Przewodniczący może je zarządzić, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie charakter czynności, a przeprowadzenie posiedzenia zdalnego zagwarantuje pełną ochronę praw procesowych stron i prawidłowy tok postępowania.

Na sali sądowej przebywają wówczas sąd i protokolant, a pozostali uczestnicy – strony, pełnomocnicy, świadkowie – mogą łączyć się z dowolnego miejsca. Nie trzeba przebywać w budynku sądu.

Jak złożyć wniosek o rozprawę zdalną?

Udział zdalny nie następuje automatycznie. W praktyce wygląda to tak:

1. Po otrzymaniu zawiadomienia albo wezwania na posiedzenie masz 7 dni na złożenie wniosku o udział w posiedzeniu zdalnym.
2. We wniosku wskazujesz adres poczty elektronicznej, na który sąd prześle link do połączenia.
3. Przewodniczący może też zarządzić posiedzenie zdalne z urzędu.

Sąd może nie uwzględnić wniosku, jeśli charakter czynności wymaga osobistej obecności – np. przy niektórych dowodach. Warto więc uzasadnić wniosek (odległość, stan zdrowia, obowiązki zawodowe lub opiekuńcze).

Zdalne przesłuchanie świadków i stron

Świadek może zostać przesłuchany w ramach posiedzenia zdalnego, jednak strona ma prawo się temu sprzeciwić – nie później niż w terminie 7 dni od dnia uzyskania informacji o zamiarze przeprowadzenia dowodu w ten sposób (art. 263¹ KPC). Skuteczny sprzeciw oznacza, że świadek zostanie przesłuchany na sali sądowej.

To ważne narzędzie taktyczne: bezpośrednie przesłuchanie bywa korzystniejsze, gdy istotna jest ocena wiarygodności świadka, a zdalne – gdy zależy nam na czasie i sprawności postępowania.

Kiedy posiedzenie zdalne nie jest możliwe?

• gdy posiedzenie odbywa się przy drzwiach zamkniętych,
• gdy charakter czynności wymaga osobistej obecności (ocenia to sąd),
• gdy nie da się zagwarantować ochrony praw procesowych stron albo prawidłowego toku postępowania.

Jak przygotować się do rozprawy zdalnej?

• Technika: stabilne łącze, kamera i mikrofon, naładowany sprzęt; link od sądu przetestuj wcześniej.
• Miejsce: ciche pomieszczenie, neutralne tło; w trakcie posiedzenia nie mogą towarzyszyć Ci osoby trzecie podpowiadające odpowiedzi.
• Dokumenty: przygotuj akta i notatki – tak jak na rozprawę stacjonarną.
• Tożsamość: miej przy sobie dokument tożsamości – sąd może poprosić o jego okazanie do kamery.
• Powaga sądu: obowiązują te same zasady, co na sali rozpraw – wstajemy przy składaniu zeznań, zwracamy się do sądu „Wysoki Sądzie”.

W jakich sprawach rozprawy zdalne sprawdzają się najlepiej?

Z perspektywy naszej praktyki posiedzenia zdalne są szczególnie przydatne:

• w sprawach z bankami – np. w postępowaniach dotyczących kredytów CHF i WIBOR, gdzie duża część czynności ma charakter dokumentowy; więcej o aktualnym orzecznictwie w artykule o wyrokach TSUE z kwietnia 2026 r.,
• w sprawach rodzinnych – gdy strony mieszkają w różnych miastach albo za granicą; o wyzwaniach spraw rozwodowych piszemy m.in. w artykule o nieważności postępowań rozwodowych z lat 2021–2023,
• dla klientów mieszkających za granicą – udział w polskim postępowaniu bez przylotu do kraju.

FAQ – rozprawy zdalne

Czy mogę zażądać rozprawy zdalnej w każdej sprawie?

Możesz złożyć wniosek w każdej sprawie cywilnej, ale decyzja należy do przewodniczącego. Sąd odmówi, gdy charakter czynności wymaga obecności na sali albo posiedzenie odbywa się przy drzwiach zamkniętych.

Ile mam czasu na wniosek o udział zdalny?

7 dni od doręczenia zawiadomienia albo wezwania na posiedzenie. We wniosku wskaż adres e-mail do przesłania linku.

Czy świadek może być przesłuchany zdalnie?

Tak, ale strona może się temu sprzeciwić w terminie 7 dni od uzyskania informacji o takim zamiarze (art. 263¹ KPC). Wtedy świadek zeznaje na sali sądowej.

Co jeśli w trakcie rozprawy zdalnej zerwie mi połączenie?

Poinformuj sąd niezwłocznie (telefonicznie przez sekretariat). Sąd ocenia, czy przerwa uniemożliwiła udział w czynnościach – dlatego warto zadbać o stabilne łącze i sprzęt zapasowy.

Czy rozprawa zdalna jest nagrywana?

Tak – posiedzenia jawne są protokołowane i utrwalane tak jak stacjonarne. Samodzielne nagrywanie przebiegu posiedzenia przez uczestników wymaga zgody sądu.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.